Stille Stad

Aanleiding van het onderzoek

De behoefte aan plekken om tot rust te komen in de stad neemt toe. Stadsbewoners zoeken steeds vaker parken en natuurgebieden op of gaan op zoek naar de verscholen, stille plekken in de buurt. Wie goed rondkijkt ziet dat mensen op allerlei manieren proberen een moment van rust te pakken, soms op de meest onverwachte plekken. 

Het toegenomen verlangen naar rustige, luwe plekken in de stad hangt samen met een aantal ontwikkelingen. 

  • Ten eerste zijn steden populair als plek om te wonen en te recreëren. Het gevolg is dat de druk op de publieke ruimte toeneemt. Enerzijds doordat er meer gebruikers zijn en anderzijds doordat steeds meer lege plekken worden bebouwd, geprogrammeerd of commercieel uitgebaat. Placemaking als methode om levendige publieke plekken te maken werpt zijn vruchten af. De keerzijde is dat stille en rustige plekken verdwijnen, terwijl de behoefte eraan juist toeneemt.Stilte wordt de nieuwe schaarste.
  • Een tweede ontwikkeling is de toename van geluid en de invloed ervan op gezondheid. Geluid is zodanig aanwezig dat steeds meer mensen er last van hebben en er ziek van worden. Het is zelfs de op een na grootste veroorzaker van gezondheidsproblemen door omgevingsfactoren. 
  • Ten derde neemt de aandacht voor persoonlijke gezondheid en een gezonde leefomgeving toe.

Drie instrumenten

Sander van der Ham (stadspsycholoog) en ik willen het gedrag van mensen begrijpen wanneer ze zoeken naar stille en rustige plekken en wanneer ze er verblijven. Door dit beter te begrijpen kunnen we beter sturen op een goede, toekomstige balans tussen rust en reuring in de stad en daarmee op een gezonde leefomgeving. 

Inmiddels hebben we drie tools ontwikkeld om samen met bewoners, projectleiders, ontwerpers en beleidsmakers aan de slag te gaan.

  1. Een analyse en definitietool. Deze tool helpt bij het definiëren van rustige plekken in steden, wijken of buurten vanuit het perspectief van mensen.
  2. Een co-creatietool waarmee overheid en ontwikkelaars samen met gebruikers van de plek actief aan de slag kunnen om de plek te verbeteren. 
  3. Een inspiratie-booklet. Dit helpt projectleiders, ontwerpers en beleidsmakers buiten bestaande kaders te denken en samen nieuwe ruimtelijke invalshoeken te vinden. De eerste editie treft u hieronder aan.

Leren door doen

Door op verschillende plekken in verschillende steden en dorpen aan de slag te gaan, krijgen we steeds meer kennis en inzicht. Samen met de Provincie Utrecht en de gemeente Amersfoort doen we op dit moment ervaring op, op drie locaties met hele verschillende identiteiten. De kennis die we opdoen wordt gedeeld met de Data en Kennishub Gezond Stedelijk Leven.

Actueel

De vertraagde stad (maart 2021)
Met een groep stadmakers, groene initiatiefgroepen en initiatief groen wandelnetwerk uit Utrecht, stelden we als aanvulling op de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 een zesde stadsprofiel ‘de Vertraagde Stad’ op. Hierin hebben de thema’s ‘de Stille Stad’ en “Parkinclusief Ontwikkelen een plek gekregen’.

Artikelen

De Stille Stad
Op zoek naar stilte in de stad (Stadswerk)
Hoe zorg je voor meer rust in de stad? Hoor het van een stadmaker (Nature Today)