Stille Stad

Aanleiding onderzoek Stille Stad

Steden groeien en veranderen in rap tempo. Eigenlijk voelt iedereen het aankomen: meer mensen, minder buitenruimte, een stad die gericht is op economische groei, een stad die mensen faciliteert om je razendsnel te kunnen verplaatsen. Het wordt vol, lawaaiig, gehaast, zonder ruimte om even bij te komen. Dat klinkt niet als een gezonde leefomgeving in balans. Terwijl overheden een gezonde leefomgeving in veel beleidsprogramma’s noemen als belangrijkste uitgangspunt voor ontwikkeling. 

De behoefte aan plekken om tot rust te komen in de stad neemt toe. Stadsbewoners zoeken steeds vaker parken en natuurgebieden op of gaan op zoek naar de verscholen, stille plekken in de buurt. Wie goed rondkijkt ziet dat mensen op allerlei manieren proberen een moment van rust te pakken, soms op de meest onverwachte plekken. 

Het toegenomen verlangen naar rustige, luwe plekken in de stad hangt samen met een aantal ontwikkelingen. 

  • Ten eerste zijn steden populair als plek om te wonen en te recreëren. Het gevolg is dat de druk op de publieke ruimte toeneemt. Enerzijds doordat er meer gebruikers zijn en anderzijds doordat steeds meer lege plekken worden bebouwd, geprogrammeerd of commercieel uitgebaat. Placemaking als methode om levendige publieke plekken te maken werpt zijn vruchten af. De keerzijde is dat stille en rustige plekken verdwijnen, terwijl de behoefte eraan juist toeneemt.Stilte wordt de nieuwe schaarste.
  • Een tweede ontwikkeling is de toename van geluid en de invloed ervan op gezondheid. Geluid is zodanig aanwezig dat steeds meer mensen er last van hebben en er ziek van worden. Het is zelfs de op een na grootste veroorzaker van gezondheidsproblemen door omgevingsfactoren. 
  • Ten derde neemt de aandacht voor persoonlijke gezondheid en een gezonde leefomgeving toe.

Drie tools

Sander van der Ham (stadspsycholoog) en ik willen het gedrag van mensen begrijpen wanneer ze zoeken naar stille en rustige plekken en wanneer ze er verblijven. Door dit beter te begrijpen kunnen we beter sturen op een goede, toekomstige balans tussen rust en reuring in de stad en daarmee op een gezonde leefomgeving. 

We hebben drie tools ontwikkeld en gaan daarmee met bewoners, beleidmakers en projectleiders concreet aan de slag.

  1. Veldonderzoek en analyse: Aan de hand van interviews, straatgesprekken en observaties onderzoeken we de eigenschappen van mensen rondom een buurt, wijk of gebied en maken we persona’s. Op grond van verhalen van mensen over hun omgeving maken we belevingskaarten en opgavenkaarten. Op deze manier koppelen we de eigenschappen van mensen aan fysieke kenmerken van een omgeving.
  2. Ontwerpen en co-creatie: Met onze co-creatietool ondersteunen we de overheid en ontwikkelaars om samen met gebruikers van de plek actief aan de slag te gaan om de plek te verbeteren. 
  3. Uitwerking en uitvoering: Ons inspiratieboekje helpt projectleiders, ontwerpers en beleidsmakers buiten bestaande kaders te denken en samen nieuwe ruimtelijke invalshoeken te vinden. De eerste editie treft u hieronder aan.

Leren door doen

Door op verschillende plekken in verschillende steden en dorpen aan de slag te gaan, krijgen we steeds meer kennis en inzicht. Samen met de Provincie Utrecht en de gemeente Amersfoort doen we op dit moment ervaring op, op drie locaties met hele verschillende identiteiten. Fase 1 is inmiddels afgerond en levert volop aanknopingspunten op voor de co-creatie fase 2. Hieronder het rapport met de de personakaarten, belevingskaarten en opgavenkaarten.

De kennis die we opdoen wordt gedeeld met de Data en Kennishub Gezond Stedelijk Leven.

Actueel

De vertraagde stad (maart 2021)
Met een groep stadmakers, groene initiatiefgroepen en initiatief groen wandelnetwerk uit Utrecht, stelden we als aanvulling op de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 een zesde stadsprofiel ‘de Vertraagde Stad’ op. Hierin hebben de thema’s ‘de Stille Stad’, “Parkinclusief Ontwikkelen en ‘walking being’ een plek gekregen’.

Artikelen

De Stille Stad
Op zoek naar stilte in de stad (Stadswerk)
Hoe zorg je voor meer rust in de stad? Hoor het van een stadmaker (Nature Today)

Hogeschool Utrecht

We werken regelmatig samen met studenten van de Hogeschool Utrecht. Inmiddels hebben we vier groepen studenten begeleid bij onderzoeken. Dit levert elke keer weer interessante nieuwe informatie op. Hieronder de essaybundel van de studenten Built Environment d.d. juli 2021.